Choice of Access Points

สถานะล่าสุด: เผยแพร่แล้ว
คำศัพท์: Choice of Access Points
ศัพท์บัญญัติ: การเข้าถึงรายการวัสดุสารสนเทศ
อักษรย่อ:
ความหมาย: การเข้าถึงรายการวัสดุสารสนเทศ
รายละเอียด:

การกำหนดรายการทางบรรณานุกรมเพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศนั้นๆ และสามารถใช้บริการสารสนเทศนั้นได้ถ้าตรงกับความต้องการ การกำหนดรายการบรรณานุกรมเพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศต่างๆ ได้นั้น บรรณารักษ์หรือนักเอกสารสนเทศจำเป็นต้องวิเคราะห์สารสนเทศเพื่อกำหนดตัวแทนของเนื้อหาหรือของสารสนเทศนั้น ตัวแทนของเนื้อหามักจะเป็นคำ กลุ่มคำ รหัส ฯลฯ ซึ่งทำหน้าที่เสมือนเป็นช่องทางหรือจุดเข้าถึงรายการบรรณานุกรมของสารสนเทศที่ต้องการ รายการเข้าถึงนี้ช่วยให้ผู้ใช้บริการสามารถค้นหาทรัพยากรสารสนเทศที่ต้องการ ได้อย่างรวดเร็วและกว้างขวางมากขึ้น รายการเข้าถึงนี้จำแนกได้เป็นรายการหลักและรายการเพิ่ม การกำหนดเลือกว่าจะเป็นรายการใดนั้น ใช้หลักเกณฑ์ในการพิจารณา คือ การลงรายการแบบแองโกลอเมริกัน (Anglo-American Cataloging Rules)

รายการ หลัก คือ รายการแรกที่ลงในรายการบรรณานุกรมของทรัพยากรสารสนเทศ โดยทั่วไปรายการหลักจำแนกออกเป็นรายการหลักชื่อบุคคล นิติบุคคล และชื่อเรื่อง

รายการเพิ่ม คือ รายการเข้าถึงที่กำหนดเพิ่มนอกเหนือรายการหลักที่มีอยู่ โดยอาจทำภายใต้ชื่อบุคคล ชื่อนิติบุคคล ชื่อเรื่อง หัวเรื่อง ตลอดจนรายการจำแนกหรือรายการเพิ่มอื่นๆ ที่เห็นว่าจะช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศนั้น ๆ ได้มากยิ่งขึ้น

ใน การกำหนดรายการเพื่อการเข้าถึงนั้น AACR2R (Anglo-American Cataloging Rules 2nd ed. 1988 Revision) ได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการเลือกใช้เพื่อเป็นรายการเข้าถึง ทั้งที่เป็นรายการหลักและรายการเพิ่มไว้ให้เป็นแนวทางในการพิจารณา โดยที่หลักเกณฑ์ดังกล่าวมีรายละเอียดมาก ทั้งนี้จะมีตั้งแต่

1. การแจ้งถึงแหล่งข้อมูลสำคัญ (Chief source of information) ที่ใช้ในการเลือกรายการเข้าถึง

2. การเลือกรายการ (ชื่อบุคคลที่เป็นเจ้าของผลงานตั้งแต่ 1 คนขึ้นไปแต่ไม่ถึง 3 คน / ผลงานที่มีผู้รับผิดชอบมากกว่า 3 คน / ผลงานที่มีผู้รับผิดชอบที่ทำหน้าที่แตกต่างกัน / การลงรายการนิติบุคคล / การลงรายการชื่อเรื่องที่เป็นรายการหลัก / การลงรายการชื่อเรื่องแบบฉบับ เป็นต้น)

3. รูปแบบในการลงรายการ เช่น รูปแบบการลงชื่อบุคคลชาวต่างประเทศ ชื่อพระมหากษัตริย์ ชื่อพระบรมวงศานุวงศ์ พระภิกษุ / รูปแบบการลงรายชื่อนิติบุคคล / รูปแบบการลงรายการชื่อภูมิศาสตร์ เป็นต้น

ตัวอย่าง ในหน้าปกใน หรือ Title page ซึ่งถือว่าเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในการพิจารณาเลือกลงรายการที่ปรากฏอยู่ใน หน้านี้เป็นสำคัญ ถ้าไม่สามารถหาข้อมูลจากแหล่งนี้ได้ให้หาจากส่วนอื่น ๆ ในตัวอย่างนี้หน้าปกในปรากฏเพียง

ฉลาดเลือก ฉลาดใช้ OpenSource Software

แต่จะมีปรากฏชื่อผู้แต่ง คือ บุญเลิศ อรุณพิบูลย์ บุญเกียรติ เจตจำนงนุช และ นพพร ม่วงระย้า ในหน้าคำนิยม

รายการหลักคือ บุญเลิศ อรุณพิบูลย์

รายการเพิ่ม (บุคคล) คือ บุญเกียรติ เจตจำนงนุช

รายการเพิ่ม (บุคคล) คือ นพพร ม่วงระย้า

รายการเพิ่ม (นิติบุคคล) คือ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ

รายการเพิ่ม (ชื่อเรื่อง) คือ ฉลาดเลือก ฉลาดใช้ OpenSource Software

รายการเพิ่ม (ชื่อเรื่อง) คือ OpenSource Software

รายการเพิ่ม (หัวเรื่อง) คือ 1.โอเพนซอร์สซอฟต์แวร์, 2. ซอฟต์แวร์รหัสเปิด

เอกสารแหล่งที่มา: ไม่ระบุ
กลุ่ม: บรรณารักษ์และสารสนเทศศาสตร์
See also: Access point